آشنایی با تاریخچه آسانسور

در طول تاریخ از ابزارها و وسایل مختلفی برای جابجایی عمودی و یا حمل ابزارها و انسان استفاده می‌کردند. به عبارتی دیگر این گونه نیز می‌توان گفت که جابجایی در جهت عمودی یکی از نیازهای اولیه بشر بود. زمان اختراع آن را می‌توان به دورانی مرتبط دانست که انسان‌ها برای نخستین بار به این فکر افتادند که وسیله ای را جهت بالا کشیدن آب از درون چاه بسازند. بدین‌ترتیب نوعی بالابر ساده تحت عنوان سنگ چرخ را ابداع کردند.

بالابر یکی از ابتدایی ترین و ساده ترین وسیله ها به شمار می آید که به دست انسان ساخته شده است. در تاریخچه آسانسور ذکر شده است که اولین گروه از انسان ها مصریان بودند که از نوعی بالابر برای حمل انسان و یا ابزار هایشان در ارتفاع مختلف استفاده می کردند. در واقع برای ساخت اهرام در مصر افراد مجبور بودند که در ارتفاع بالایی حضور داشته باشند و کار کنند که به همین جهت از این نوع بالابرها استفاده می کردند.

ساخت اولین آسانسور

موضوع دیگری که در رابطه با تاریخچه آسانسور می توانیم به آن اشاره‌ای داشته باشیم، مرتبط به ساخت اولین ascenseur در فرانسه است. در واقع لویی پانزدهم در سال ۱۷۴۳ میلادی دستور داد که برای جابجایی مسافران اولین بالابر را بسازند. در آن دوره به آن صندلی پرنده یا صندلی پرواز گفته می‌شد و مردم آن را تحت عنوان چنین نام هایی می‌شناختند. اولین آسانسور در فرانسه در خارج از کاخ قرار داشت. این آسانسور افراد را از طبقه همکف به بالکن جابه‌جا می‌کرد و سپس همین مسیر را به سمت پایین حرکت می‌کرد. مکانیزم این بالابر به صورتی بود که تعدادی از افراد به فرمان پادشاه آن را از طبقه بالا به سمت پایین حرکت می دادند.

 البته در اینجا باید به این موضوع اشاره داشته باشیم که تاریخچه آن تنها به دوره لویی پانزدهم ختم نمی شود، بلکه بشر از همان زمان های اولیه برای جابجایی وسایل به فکر توسعه بالابرها بوده است. درگذشته جابجایی و انتقال زغال سنگ، چوب و سایر مواد خام از کوهستان بسیار سخت بود و نیاز به این بود که باید نوع پیشرفته تر از بالابر اختراع شود. انواع کابلی با توجه به طرح اولیه ماشین آتوود ساخته شده اند.

ماشین آتوود که توسط جورج اتوود اختراع شده بود شامل  یک نخ و دو وزنه بود. این دو وزنه از طریق نخ به یکدیگر وصل بودند و روی قرقره ها به سمت پایین و بالا حرکت می کردند. اتوود با توجه به این ماشین توانست طراحی اولیه را برای ساخت این  آسانسور ارائه نماید. به عبارتی می‌توان او را یکی از طراحان اصلی و پایه‌گذار این تکنولوژی معرفی کرد.

تاریخچه آسانسور در زمان انقلاب صنعتی

آسانسور در قرن نوزدهم میلادی به ویژه در اواسط آن به کمک نیروی بخار کار می کرد. کاربرد اصلی آن در معادن و کارخانه ها برای حمل بارهای مختلف بود. برج ها و آسمان خراش های مرتفعی که امروزه وجود دارند نیز همه مدیون این اختراع هستند. در واقع می توان گفت تولید فولاد در سال ۱۸۰۰ میلادی باعث شد که انقلابی بزرگ در ساخت انواع ساختمان های بلند و مرتفع ایجاد شود. در نتیجه برای احداث چنین ساختمان هایی نیاز بود که افراد و وسایل مختلف در ارتفاع بسیار زیاد به صورت عمودی جابجا شوند. بنابراین می‌توان گفت که اگر آسانسور  اختراع نمی شد ساخت چنین برج‌هایی نیز به راحتی امکان پذیر نبود.

نکاتی دیگر در رابطه با تاریخچه آسانسور

امروزه آسانسور بسیار پیشرفت کرده است. در ساختمان‌های اداری و مسکونی می توانید انواع مختلفی از آن را مشاهده کنید. به طور کلی این بالابر پیشرفته کمک می‌کند که افراد و اجسام به صورت عمودی بین طبقات مختلف یک ساختمان جابجا شوند. با توجه به گزارش‌های ویتروس که یک معمار رومی بود اولین آسانسور  توسط ارشمیدس اختراع شده است که این وسیله با قرقره ساخته شده بود و وسایل و اجسام را در جهت عمودی حرکت می‌داد.

تاریخچه آسانسور  بسیار طولانی است و مسیر سختی را طی کرده است. با پیشرفت دانش علمی و فنی نیز ساخت آن ها توسعه یافته است. کتابهای زیادی در زمینه تاریخچه آن وجود دارند که در هر کدام از آنها نام افراد مختلفی به عنوان مخترع اولین آسانسور  در جهان معرفی شده است. بنابراین می‌توان گفت پیدا کردن دقیق ترین گزاره در این مورد بسیار سخت و دشوار است.

در سال ۱۸۲۳ در شهر لندن دستگاهی اختراع شده بود که آن را با عنوان اتاق بالا رونده می‌شناختند. این وسیله که به کمک نیروی بخار کار می‌کرد یکی از جذاب ترین جاذبه های گردشگری در شهر لندن به شمار می‌آمد. دو معمار اهل همین کشور به نام های هومر و برتون مخترعان این دستگاه بودند. یکی از پیشگامان اصلی در تولید آسانسور ایمنی فردی به نام الیشا اوتیس بود که در سال ۱۸۵۲ و در شهر نیویورک آسانسوری را اختراع کرد که با قطع شدن برق کابین و یا اتاقک آن سقوط نمی کرد. در سال ۱۸۸۰ نیز ورنر فون زیمنس که اهل کشور آلمان بود اولین آسانسور برقی را اختراع کرد.

در مورد تاریخچه آسانسور در ایران نیز شواهدی همچون کاخ آپادانا، معبد آناهیتا و تخت جمشید وجود دارند که اثبات می کنند در ایران نیز قبل از زمان ارشمیدس از نوعی بالابر برای انتقال و جابجایی وسایل و اجسام مختلف استفاده می شد. به عبارتی تاریخچه آسانسور در ایران را می توانیم به دوران باستان مرتبط بدانیم. بعدها در دوره اول پهلوی نصب و استفاده از نخستین بالابر در ساختمان ها رایج شد. کتابخانه ملی و باشگاه افسران ستاد ارتش نیز اولین ساختمان هایی بودند که مجهز به این تکنولوژی شدند شدند. در سال ۱۳۲۹ شمسی نیز اولین آسانسور الکتریکی در ایران برای ساختمانی در خیابان جمهوری اسلامی نصب و راه اندازی شد.

انواع آسانسور

تا به اینجا با تاریخچه آسانسور آشنا شدیم و اکنون می خواهیم که انواع مختلف آن ها را به شما معرفی کنیم. آسانسور کششی عنوان قدیمی‌ترین نوع را به خود اختصاص داده است که شامل اجزایی همچون کابین، وزنه، سیم بکسل و فلکه است. در واقع وزنه به دو سر سیم بکسل متصل شده است و روی فلکه که قرقره ای بزرگ است حرکت می کند. نوع دیگر که قصد معرفی آن را داریم، آسانسور هیدرولیکی است که کار آن بر مبنای جکهای هیدرولیکی می باشد.

سومین نوع اسانسور با عنوان روملس شناخته شده است که به آنها آسانسورهای بدون موتورخانه نیز گفته می شود. آسانسور روملس موتور بسیار کوچک، سبک اما بسیار قوی است. موضوع دیگری که در زمینه تاریخچه آسانسور می توانیم به آن اشاره داشته باشیم این است که نخستین بالابر هیدرولیکی توسط سر ویلیام آرمسترانگ در سال ۱۸۴۶ اختراع شده است. از این بالابر برای نخستین بار جهت بارگیری اجسام روی کشتی ها استفاده می شد.