اگر با پروژه های ساخت و ساز ارتباط داشته اید، حتماً این سوال برای شما پیش آمده است که قراردادهای ساختمانی به چند نوع تقسیم می شوند؟ هر کدام از انواع قراردادهای ساختمانی چه اصول و نکاتی دارند که میبایست در هنگام انعقاد، رعایت شود؟ نحوه تنظیم انواع قراردادهای ساختمانی چگونه خواهد بود؟
به همین دلیل، ما در این مقاله وکیلباشی قصد داریم برای شما از انواع قراردادهای ساخت و ساز گفته و توضیح مختصری از این توفقات را بیان داریم. با ما تا انتهای این مقاله همراه بمانید.
قراردادهای ساختمانی به چه قراردادهای گفته میشود؟
قبل از صحبت درباره انواع قراردادهای پیمانکاری ساختمان، بهتر است به تعریفی از اینگونه توافقات بپردازیم. "انواع قرارداد عمرانی و ساختمانی، توافقاتی هستند که بین کارفرما و پیمانکار منعقد گشته و منجر به ساخت یک سازه و پروژه خواهند شد."
اینگونه قراردادها، در زمره قراردادهای خصوصی به شمار میروند، یعنی توافقاتی هستند که عنوان و قوانین آنها به طور خاص بیان نشده است، اما در قانون و نزد مراجع قضایی صحیح اند و از اعتبار برخوردارند.
انواع قراردادهای ساختمانی کدام اند؟
همانگونه که گفتیم، قراردادهای عمرانی و ساختمانی به دسته بندی های متعددی تقسیم میگردند. یکی از این تقسیم بندی ها، بر اساس نحوه تفکیک وظایف افراد است. قراردادهای پروژهای ساختمان بر اساس نحوه تفکیک وظایف طراحی و اجرا، به چند نوع مختلف تقسیم میشود:
●قرارداد ساختمانی تک عاملی یا خود اجرا و یا به عبارت دیگر، امانی:
در این نوع قرارداد، که یکی از رایج ترین انواع قراردادهای ساختمانی نیز است، کارفرما راساً وظیفه تأمین مالی پروژه و سایر مراحل آن را از جمله طراحی، اجرا و پیاده سازی را بر عهده میگیرد؛
در واقع در این نوع قراردادها که بیشتر در پروژههای عمرانی کوچک مانند ساخت، تعمیر و بازسازی خانه بکار میرود، تمامی مسئولیت اجرای پروژه برعهده کارفرما میباشد. این نوع مدیریت اغلب در مورد پروژه های کوچک قابلیت اجرایی دارد. از مزایای این نوع قرارداد، ارزانتر تمام شدن پروژه برای کارفرما است؛ اما از طرف دیگر، حجم و تراکم فعالیت های موضوع قرارداد از جمله: فعالیت طراحی، اجرا و مدیریت مراحل مختلف، بسیار افزایش مییابد.
●قرارداد ساختمانی دو عاملی:
فرم قرارداد ساختمانی دو عاملی به این معناست که کارفرما بخش زیادی از فعالیت های ضروری برای اتمام پروژه را بر عهده پیمانکار گذاشته و خود را از قید مسئولیت های سنگین مدیریت و اجرای پروژه رها میسازد.
از مزایای این روش میشود به کاهش زمان اجرای طرح، وجود ریسک کمتر برای کارفرما اشاره کرد؛ اما از جهتی دیگر این روش مدیریت، معایبی هم به دنبال خواهد داشت از جمله: کاهش قدرت مدیریت کارفرما بر روند اجرای پروژه، کاهش افت کیفی موضوع قرارداد به جهت استفاده پیمانکار از تجهیزات ارزانتر و مواردی از این دست از جمله این موارد است. لازم به ذکر است که روش دو عاملی، خود به دو دسته 1: تدارکات و ساخت (EPC) و 2: طرح و ساخت توام (design & build) دسته بندی میشود.
● قرارداد ساختمانی متعارف، پیمانی یا سه عاملی:
در این روش که به روش سنتی نیز معروف است، ما با سه عضو کارفرما، مشاور و پیمانکار مواجه هستیم. در این روش، پروژه ابتدائاً به وسیله مشاوره طراحی و آماده میشود و سپس به دست پیمانکار جهت اجرای طرح میگردد. از مزایای این روش به فضای رقابتی جهت انتخاب پیمانکار، روشن بودن جزییات نقش هر یک از اعضای پیمان و خطی بودن فرایند اشاره نمود.
● قرارداد ساختمانی چهار عاملی یا مدیریتی:
این قرارداد به مدیریت اجرا نیز شهرت دارد و بر اساس آن، علاوه بر کارفرما، مشاور و پیمانکار، شخص چهارمی نیز وارد فرایند اجرا میشود و وظایفی را مانند مدیریت هزینه ها و یا ایجاد هماهنگی بین طراحی و اجرا و کنترل پروژه را برعهده دارد.
●قرارداد ساختمانی ساخت، بهره برداری و انتقال:
در این روش که برای اجرای پروژههای زیربنایی مناسب است، یک عامل خارجی (اغلب یک شرکت خصوصی) در قبال دریافت امتیازاتی، به اجرای پروژههای سنگین پرداخته و بعد از گذشت مدت مشخصی، آنرا جهت بهره برداری به کارفرما منتقل میکنند.
انواع قراردادهای ساختمانی بر اساس چگونگی انعقاد پیمان جهت کدامند؟
دریک دسته بندی دیگری، قراردادهای ساختمانی بر اساس نحوه انعقاد پیمان به جهت انجام موضوع قرارداد به انواع زیر تقسیم میگردد:
● قراردادهای پیمانکاری بر اساس فهرست بها:
مبلغی که در این قرارداد در نظر گرفته میشود معادل کل مبلغی است که برای تجهیزات و دیگر مصالح مورد نیاز ضروری است. فهرست بها قبل از تحویل پروژه به پیمانکار، توسط مشاور تنظیم میگردد.
● قراردادهای پیمان مدیریت:
در این روش مدیر، به عنوان بخشی از تیم کارفرما به مدیریت برخی از وظایف مدیریتی میپردازد؛ از مزایای این روش میتوان به کاهش ریسک کارفرما و افزایش کیفیت پروژه اشاره کرد.
● قرارداد ساختمانی بر اساس قیمت مقطوع:
در این نوع قرارداد، پروژه و هزینههای آن به دقت تعیین شده و در ازای پروژه قیمت ثابتی برای آن در نظر گرفته میشود. این مدل قرارداد اگر بدون در نظر گرفتن تورم و کاهش و افزایش ارزش پول باشد، lump sum تلقی میشود.
● قرارداد بر اساس متر مربع:
این نوع توافق به قرارداد پیمانکاری ساختمان با قیمت ثابت و مقطوع شباهت زیادی دارد؛ با این تفاوت که این قرارداد بر اساس متراژ طرح و سازه برآورد خواهد شد.
● قراردادهای ساختمانی به صورت مهندسی، تدارک و اجرا:
در قرارداد مهندسی، تدارک و اجرا یا کلید در دست (turnkey)، کارفرما نقش سفارش دهنده یا (order) ایفا میکند و تمام مراحل طراحی، ساخت و اجرا به عهده پیمانکار قرار میگیرد؛ از مزایای این روش میبایست به افزایش سرعت روند ساخت و همچنین صرفه اقتصادی اشاره نمود.
جمع بندی:
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با انواع قراردادهای ساختمانی و توضیح آن آشنا کنیم. در نهایت باید گفت تنظیم قراردادهای ساخت و ساز، امری حساس بوده و به دانش و تجربه بالایی احتیاج دارد. از این رو، مجموعه وکیلباشی برای شما انواع قرارداد عمرانی و ساختمانی را که توسط وکلای متخصص در این زمینه نگاشته شده است، فراهم نموده و شما میتوانید به راحتی با دانلود قرارداد مورد نظر، آن را مورد استفاده قرار دهید.
دیدگاه خود را بنویسید
برای ثبت دیدگاه، لطفا وارد سایت شوید.