برای اجرای اصولی هر نوع پوششی در طراحی نمای ساختمان، شاسی کشی نما (یا همان آهن‌کشی و نبشی‌کشی) به عنوان زیرسازی اصلی ضرورت می‌یابد؛ چرا که در معماری مدرن و کلاسیک امروز، اجرای مستقیم مصالح روی دیوار یا اسکلت به‌دلیل وزن بالا یا پیچیدگی‌های هندسی امکان‌پذیر نیست.

در این مقاله تخصصی از خانه معمار، قصد داریم به بررسی صفر تا صد شاسی کشی نما، تفاوت‌های آن در سازه‌های بتنی و فلزی، الزامات آیین‌نامه‌ای (از جمله ضابطه ۷۱۴) و نکات مهندسی آن بپردازیم.»

شاسی کشی نما چیست؟

شاسی کشی نما به فرآیند ایجاد یک چارچوب و زیرسازی فلزی یا چوبی (غالباً پروفیل‌های فولادی) اطلاق می‌شود که پیش از نصب پوشش نهایی نما (سنگ، سرامیک، کامپوزیت، سیمان و…) بر روی اسکلت اصلی ساختمان نصب می‌گردد.

هدف اصلی شاسی‌کشی، فراهم کردن یک سطح صاف، تراز و مستحکم برای مهار کردن بارهای مرده و جانبی نما است، به‌طوری که بار واردشده از نمای ساختمان به اسکلت اصلی (تیرها و ستون‌ها) منتقل شود.

شاسی کشی نما

مراحل گام‌به‌گام اجرای شاسی کشی نمای ساختمان

اجرای اصولی شاسی کشی نما نیازمند رعایت توالی دقیق مهندسی است .یکی از مهم ترین و حساس ترین بخش های شاسی کشی نما مربوط به تعیین تراز عمودی و افقی آن می شود. در صورتی که این مرحله با بی دقتی انجام گیرد، ممکن است موجب بروز مشکل در کل نما شود. در نتیجه بهتر است که نهایت دقت را داشته باشید تا از بروز خطاهای اجرایی و تراز نبودن نما جلوگیری شود:

  1. نقشه‌برداری و ریسمان‌کشی: پیش از هر اقدامی، معمار یا تیم اجرایی با استفاده از ابزارهای دقیق (دوربین توتال استیشن، تراز لیزری و شاقول) ترازهای افقی و عمودی نما را مشخص می‌کنند. ابتدا بخش‌های عریض‌تر و انتهای کار مشخص شده و ریسمان‌کشی صورت می‌گیرد.
  2. کاشت پلیت و انکر بولت (در سازه‌های بتنی): در سازه‌های بتنی، برای اتصال زیرسازی فلزی به اسکلت، از صفحات فولادی (پلیت) به همراه رول‌بولت یا انکر بولت‌های مکانیکی/شیمیایی در فواصل مشخص‌شده در نقشه‌های محاسباتی استفاده می‌شود. در سازه‌های فلزی، شاسی مستقیماً به ستون‌ها و تیرهای فولادی جوش داده می‌شود.
  3. نصب پروفیل‌های اصلی و فرعی (آهن‌کشی): پروفیل‌های قوطی یا ناودانی با ابعاد و ضخامت‌های تعیین‌شده بر اساس محاسبات بار مرده نما روی پلیت‌ها نصب و جوشکاری می‌شوند.
  4. ضدزنگ‌کاری و محافظت در برابر خوردگی: تمام سطوح جوشکاری‌شده و پروفیل‌ها باید پیش از پوشش‌دهی نهایی با ضدزنگ مناسب یا پوشش‌های اپوکسی پوشانده شوند تا در برابر رطوبت و اکسیداسیون مقاوم باشند.
  5. اجرای زیرسازی فرعی و توری (در نماهای سیمانی یا رابیتس): برای نماهایی که نیاز به ملات و دوغاب دارند (مانند نمای سیمانی)، میلگردهای کمکی و توری‌های رابیتس در دو لایه نصب می‌شوند تا چسبندگی ملات به حداکثر برسد.

طراحی شاسی کشی

در مراحل ساخت ساختمان، شاسی کشی نما اهمیت ویژه ای دارد.

انواع شاسی کشی نما

نوع شاسی‌کشی و مقطع پروفیل‌های مصرفی رابطه مستقیمی با نوع متریال و سیستم اجرایی نما دارد:

۱. شاسی‌کشی نمای سنگی (رومی و کلاسیک)

از رایج ترین نما هایی که امروزه استفاده می شوند، نما های سنگی هستند. نمای سنگی به‌دلیل وزن حجمی بالا، یکی از حساس‌ترین نوع زیرسازی‌ها را می‌طلبد. شاسی‌کشی این نما باید با جوشکاری دقیق و اتصالات مطمئن انجام شود. در نمای رومی که دارای ستون‌های گرد، سرستون‌ها و برجستگی‌های متعدد است، زیرسازی آهنی نقش اساسی در شکل‌دهی به حجم دارد.

شاسی کشی سنگ نما باید به صورت پیچ و رول پلاک نما و اتصال به زیر سازه و همچنین به صورت شیار زدن پشت سنگ و قرار گرفتن آن در ریل های متصل به شاسی که هر کدام از آن ها دارای روش های مشخصی هستند، صورت گیرد. اجرای سنگ می‌تواند به دو روش ملاتی (دوغابی روی شبکه رابیتس) یا سیستم خشک (پیچ و رول‌پلاک به سازه یا استفاده از ریل‌های مخصوص) انجام شود.

از مدل های شاسی کشی برای نما های سنگ استفاده از آن ها در سبک نمای رومی است که بسیار متداول است. سطح نما از سنگ های ریز و درشت و برجسته بسیار زیادی تشکیل شده و برای نگه داشتن آن حتما به آهن کشی نیاز است.

2.شاسی کشی نمای ساختمانی بتنی

برای شاسی کشی نمای ساختمان که با بتن اجرا می شود، باید ابتدا از پروفیل های مناسب استفاده کنید. همچنین پلیت های با فواصل تعیین شده باید در نقشه های محاسباتی و معماری مشخص شوند. پلیت ها به وسیله رول بولت ها به ستون ها و تیر های افقی سازه متصل می شوند و بعد از آن می توان پروفیل ها را بر این پلیت ها نصب و جوشکاری کرد تا کار شاسی کشی به انتها برسد.

3.شاسی کشی نمای سیمانی

برای شاسی کشی نما با متریال سیمان، باید از رابیتس هایی که به کمک میلگرد هایی به شاسی نما متصل شده اند، استفاده کنید. زیرا مهم ترین مواد به کار رفته در نمای سیمانی ملات و دوغاب است و رابیتس بیشترین سازگاری را با آن دارد. برای اجرای بهتر شاسی کشی نما باید رابیتس ها را به صورت دو لایه استفاده کنید و ستون های رابیتس مابین یکدیگر قرار بگیرند. با این کار میزان ملات و دوغاب بین رابیتس های نصب شده روی نما به حداقل می رسد.

4.شاسی‌کشی نمای کامپوزیت

ورق‌های آلومینیوم کامپوزیت وزن کمی دارند؛ بنابراین شاسی‌کشی آن‌ها نسبت به سنگ سبک‌تر است. در نمای کامپوزیت از قوطی‌های فلزی با ابعاد متناسب و پیچ‌های سرمته‌ای استفاده می‌شود. برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل اتصالات، از لاستیک‌های آب‌بندی (EPDM) و چسب پلی‌یورتان بهره می‌گیرند

انواع

الزامات فنی و اهمیت انطباق  شاسی کشی نما با ضابطه ۷۱۴

بر اساس «دستورالعمل طراحی سازه‌ای و الزامات و ضوابط عملکردی و اجرایی نمای خارجی ساختمان‌ها» (ضابطه شماره ۷۱۴ سازمان برنامه و بودجه)، شاسی‌کشی و سیستم مهار نما باید اصول زیر را رعایت کند:

  • پایداری در برابر جابه‌جایی نسبی طبقات: جزئیات اتصال شاسی به سازه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که حرکت نسبی طبقات ناشی از زلزله یا باد، مستقیماً به نما منتقل نشده و باعث تخریب آن نگردد.
  • تحمل بارهای قائم و جانبی: هر بخش از پانل‌ها یا اجزای نما باید تکیه‌گاه‌های کافی برای تحمل وزن خود و تنش‌های محیطی داشته باشند.
  • مقاومت در برابر خوردگی: تمام اتصالات، پیچ‌ها و پروفیل‌های در معرض هوا باید از مصالح مقاوم به خوردگی (یا دارای پوشش روی/گالوانیزه) ساخته شده باشند.

نکته مهندسی: ابعاد دقیق پروفیل، فاصله شاسی‌ها و نوع مقاطع یک فرمول ثابت نداشته و حتماً باید توسط مهندس محاسب بر اساس ارتفاع ساختمان، سرعت باد منطقه و وزن بار مرده نما طراحی شود.

جمع‌بندی؛ نقش خانه معمار در طراحی مهندسی نما

در گذشته ساخت نما ها ساده تر بود؛ اما امروزه برای اجرای نمای سازه ها به ویژه سازه های بزرگی که دارای نما های پیچیده هستند، باید کار های زیادی انجام داد. یکی از مهم ترین کار هایی که امروزه برای اجرای نمای مدرن ساختمان مسکونی باید انجام شود، شاسی کشی نما است. اجرای یک شاسی‌کشی استاندارد، علاوه بر تضمین ایمنی ساکنان و عابران، از هدر رفت مصالح و هزینه‌های گزاف ناشی از اصلاحات مجدد جلوگیری می‌کند.

 مهندسان و معماران باتجربه در خانه معمار آماده‌اند تا با ارائه نقشه‌های فاز ۲ معماری، نقشه شاسی‌کشی نمای پروژه شما را با بالاترین کیفیت و مطابق با ضوابط نظام مهندسی تدوین کنند.

پیشنهاد طراحی: برای دریافت مشاوره تخصصی و سفارش نقشه‌های اجرایی شاسی‌کشی و طراحی نمای ساختمان خود، همین حالا با کارشناسان خانه معمار در ارتباط باشید.

سوالات متداول

بله، در سطوح وسیع، ستون‌های بتنی یا بخش‌هایی که قرار است برجستگی ایجاد شود، برای ایمنی و جلوگیری از ریزش نما، اجرای زیرسازی و شاسی‌کشی فلزی ضروری است.

از آنجا که نمای ساختمان در معرض نزولات آسمانی و رطوبت هوا قرار دارد، عدم استفاده از ضدزنگ موجب زنگ‌زدگی پروفیل‌ها، افزایش حجم آهن، ترک خوردن نما و در نهایت ریزش آن خواهد شد.